Thứ Bảy, 5 tháng 3, 2016

Nhiều hiểm họa từ phụ gia thức ăn “trôi nổi”

Phụ gia thức ăn được phép tin dùng để tạo mùi, vị, mầu sắc thực phẩm hấp dẫn, và giúp bảo quản thực phẩm được dài ngày hơn; tuy nhiên, việc thường xuyên dùng các chất phụ gia ngoài danh mục, không rõ nguồn gốc có giải pháp gây nguy cơ ung thư, thậm chí tử vong…

Theo kết quả kiểm tra sơ lược tình hình kinh doanh phụ gia thức ăn (PGTP) tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội) và chợ Kim Biên (TPHCM) do Viện Kiểm nghiệm ATVSTP Quốc gia (Bộ Y tế) tiến hành năm 2013 cho thấy 31% trong số 608 mẫu PGTP được kiểm tra không đảm bảo tiêu chuẩn.

Nhiều chất phụ gia không rõ nguồn gốc xuất xứ được bán phổ biến trên thị trường (Ảnh minh họa)

Tại Hà Nội, không xảy ra sạp chuyên bán PGTP mà PGTP được bán kèm với các hàng khô khác, không xẩy ra nguyên nhân rõ ràng, thường được để vào can lớn hoặc bao tải to khi khách mua lẻ thì mới lấy ra, không tưởng hướng dẫn rõ ràng. Trong lúc đó, ở TPHCM loại thực phẩm chức năng phong phú hơn, PGTP được bán lẫn lộn với phụ gia công nghiệp, có nhiều thực phẩm chức năng nguồn gốc từ Trung Quốc; 100% phẩm màu không xẩy ra nhãn mác, một vài mẫu kiểm nghiệm không phát hiện ra chất gì.

“Có tới 45,5% chất tạo ngọt được kiểm tra không đảm bảo tiêu chuẩn. Tỷ lệ này là 37,3% với chất chống ôxy hóa, 33,3% với chất tạo xốp và 23,3% với chất điều vị”, bà Vũ Thị Trang, Phó trưởng Khoa Chất lượng Phụ gia và Chất hỗ trợ Chế biến Thực phẩm, Viện kiểm nghiệm ATVSTP Quốc Gia cho biết tại buổi Họp báo về Triển lãm nguyên liệu thực phẩm và đồ uống tại khu vực châu Á - Food Ingredients Asia ( Fi Asia) diễn ra sáng 9/9 tại Hà Nội.

Bà Vũ Thị Trang, Phó trưởng Khoa Chất lượng Phụ gia và Chất hỗ trợ Chế biến Thực phẩm, Viện kiểm nghiệm ATVSTP Quốc Gia (Ảnh: T.N)

Theo bà Trang, việc kiểm soát thường xuyên sử dụng PGTP ở Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn và thách thức do nhiều khi cả người bán và người mua không ý thực được phụ gia họ dùng là nằm ngoài danh mục; hoặc có người biết nhưng vẫn sử dụng bừa bãi vì phụ gia công nghiệp rất rẻ, đem lại lợi nhuận cao.

Khó kiểm soát…

Trong một số năm gần đây, nhiều lần dư luận xôn xao khi các cơ quan nhiệm vụ phát hiện một số PGTP ngoài danh mục được tin dùng trong thực phẩm như phẩm màu Rhodamin B trong ớt bột và hạt dưa trong giai đoạn 2009-2010.
 
Đây là chất đánh dấu dùng để kiểm soát dư lượng viên uống trừ sâu trên cây trồng nên thông thường hàm lượng chất này tồn dư trên loại thực phẩm chức năng nông nghiệp với tỷ lệ rất ít. Đây là phụ gia công nghiệp, giá rất rẻ nên được nhiều người tin dùng trái phép để nhuộm màu thực phẩm.
 
Trên thế giới đã xếp chất này vào loại chất độc do có mẹo hay gây kích thích đường tiêu hóa, gây nôn mửa, gây kích ứng cho da, mắt và hệ hô hấp. Nếu dùng liều cao có biện pháp gây độc ở gan và thận, có nguy cơ gây ung thư và thậm chí là tử vong khi khảo sát trên chuột. Gần đây, loại thực phẩm chức năng hạt dưa không còn bán phổ biến trên thị trường nữa.

Kết quả giám sát năm 2012, 2013 cho thấy 100% mẫu cốm không nhiễm malachite green (Ảnh minh họa)

Trong năm 2011, các cơ quan trách nhiệm phát hiện chất malachite green, một chất tạo màu xanh cho cốm bởi cả người bán và người mua đều không ý thực được rằng đây là chất cấm. Các chủ sạp hàng ở chợ Đồng Xuân (Hà Nội) chỉ biết đây là chất tạo màu xanh mà không hề biết rằng thực chất đây là một loại kháng sinh và bị cấm thường xuyên dùng trong thức ăn.
 
Trong khi ở nhiều nước trên toàn cầu chỉ kiểm tra chất này trong lĩnh vực thủy sản thì ở Việt Nam lại tìm thấy chất này trong thực phẩm. Chất này có giải pháp gây ung thư khi thí nghiệm trên chuột nên bị cấm luôn tin tưởng dùng, kiểm tra nghiêm ngặt về dư lượng tại nhiều nước trên toàn cầu. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam cũng đã cấm thường xuyên sử dụng chất này trong lĩnh vực thủy sản.

Cũng trong năm 2011, Việt Nam tìm thấy chất DEHP trong những loại nước hoa quả và thạch rau câu vì chất này giúp tạo độ nhớt và độ đục cho sản phẩm. Đây là phụ gia công nghiệp được tin tưởng sử dụng trong công nghiệp nhựa và chất dẻo và bị tin dùng trái phép trong thức ăn. Chất này có cách gây ngộ độc cấp tính, có biện pháp gây tử vong tại chỗ khi thí nghiệm trên chuột, làm suy giảm sự phát triển bộ phận sinh dục nam. Chất này cũng bị cấm sử dụng trongsinh sản đồ chơi trẻ em nhưng vẫn phát hiện thấy trong đồ chơi xuất xứ từ Trung Quốc.

Năm 2013, các cơ quan trách nhiệm Việt Nam phát hiện chất Tinopal trong bún. Tinopal thường được dùng trong công nghiệpsản xuất giấy, vải sợi, nhựa, sơn, mực in hay mỹ phẩm hoặc để tẩy trắng loại sản phẩm và không được sử dụng trongsản sinh và chế biến thức ăn dưới bất kỳ dạng nào. Chất này gât tác động đến đường tiêu hóa, niêm mạc ruột gây chậm tiêu, có khả năng gây viêm loét ruột, dạ dày; gây rối loạn quá trình sinh tổng hợp của tế bào ruột, gan, thận và có nguy cơ bị ung thư khi thí nghiệm trên chuột.

Ngoài ra, hàn the, chất cấm sử dụng trong thực phẩm từ thập niêm 70, cũng được phát hiện trong một số thực phẩm chức năng như giò, chả,… vì chất này giúp tạo độ giòn, dai, giữ màu và bảo vệ thức ăn được lâu hơn. Hàn the có nhiều tác hại đối với sức khỏe con người như gây ảnh hưởng tới tiêu hóa, hấp thu, chuyển hoá, ảnh hưởng không tốt tới nhiệm vụ thận với biểu hiện ăn mất ngon, giảm cân, tiêu chảy, động kinh, suy thận. Nếu ăn qua đường tiêu hóa có cơ hội gây buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau co cứng cơ, chuột rút khu vực da vòng 2, ban đỏ da và màng niêm dịch, sốc trụy tim mạch, nhịp tim nhanh, hoang tưởng, co giật, hôn mê; thậm chí gây tử vong đối với trẻ em.

Các cơ quan chức năng cũng phát hiện chất Formaldehyde, một chất có tác dụng diệt khuẩn và giữ gìn, được dùng để tạo độ giòn, dai cho giò, chả, bún, phở... Chất này có cách gây kích thích niêm mạc mắt, rối loạn tiêu hóa, chậm tiêu, gây loét dạ dày, viêm đại tràng, còn nặng thì gây kích thích đường hô hấp trên; tiếp xúc lâu dài hay với hàm lượng cao sẽ dẫn đến tử vong.

Việc tin tưởng sử dụng phẩm màu kiềm cũng khó kiểm soát ở nước ta. Trong 3 loại phẩm màu kiềm PM có tính kiềm, PM có tính acid, PM trung tính thì PM kiềm rất độc với sức khỏe con người và không được phép tin tưởng sử dụng trong chế biến thức ăn. Chất này có cơ hội gây ngộ độc cấp tính, mạn tính, dị ứng, đột biến gen và ung thư, có giải pháp dẫn đến tử vong.

Các loại sản phẩm hạt dưa không còn bán phổ biến trên thị trường gần đây (Ảnh minh họa)

Kết quả kiểm tra tình hình thường xuyên sử dụng hàn the, Formaldehyde và phẩm màu kiềm năm 2013 tại những tỉnh phía Bắc cho thấy tỷ lệ thường xuyên sử dụng một số loại chất này vẫn còn khá cao. Điển hình là tỉnh Ninh Bình có tỷ lệ thường xuyên sử dụng Formol lên tới hơn 50%, tiếp đó là tình Hà Nam và Hà Nội với khoảng 40%. Tỉnh Hà Nam có tỷ lệ thường xuyên dùng phẩm màu cao nhất là hơn 40%, tiếp đó là Hà Nội, Ninh Bình, Hải Dương và Nam Định là 30%.

“Nhiều người biết là chất cấm nhưng vẫn tin dùng trong thực phẩm vì hám lợi. Để đảm bảo ATVSTP và sức khỏe của người tiêu dùng nên tin tưởng sử dụng các PGTP có trong danh mục cho phép, sử dụng phụ gia có nguồn gốc tự nhiên và dùng đúng loại thực phẩm chức năng và liều lượng cho phép”, bà Trang khuyến cáo.

Sẽ phạt nặng

Theo ông Nguyễn Văn Nhiên, Chánh Thanh tra Cục ATTP (Bộ Y tế), giai đoạn này Bộ Y tế đã công bố 23 nhóm PGTP với hơn 400 chất có trong danh mục được phép tin dùng trong thực phẩm, đi kèm với hướng dẫn về liều lượng và loại thức ăn tương thích. Đối với các trường hợp vi phạm sẽ bị xử phạt rất nặng.

“Các trường hợp vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 30-40 triệu đồng với cá nhân và 60-80 triệu đồng với tổ chức sử dụng PGTP ngoài danh mục. Phạt tiền từ 40-50 triệu đồng với cá nhân và từ 80-100 triệu đồng với tổ chức sử dụng PGTP không rõ nguyên nhân. Phạt tiền từ 70-100 triệu đồng với cá nhân và từ 100-120 triệu đồng với tổ chức thường xuyên dùng PGTP độc hại”, ông Nhiên cho biết.

Ông cũng nói thêm rằng, các công tysinh sản, kinh doanh phụ gia thức ăn ở Việt Nam nên tham dự những hội chợ triển làm như Triển lãm nguyên liệu thức ăn và đồ uống tại khu vực châu Á - Food Ingredients Asia (Fi Asia), dự kiến diễn ra từ ngày 15-17/10 tại Jakarta (Indonesia), để học hỏi cách hay nhất và cập nhật một vài công nghệ chế biến thực phẩm hiện đại trên thế giới nhằm phát triển ngành chế biến thức ăn trong nước.

Theo Dân Trí

0 nhận xét:

Đăng nhận xét